W szklarni zimą najlepiej sprawdzają się rośliny, które nie potrzebują wysokich temperatur i dobrze radzą sobie przy ograniczonej ilości światła. Nie jest to więc najlepszy czas na ciepłolubne pomidory, paprykę czy ogórki, ale doskonały moment na warzywa liściowe, niektóre warzywa korzeniowe, zioła oraz rośliny przeznaczone na młode listki. Dzięki temu nawet w chłodnych miesiącach można mieć pod ręką świeże dodatki do kanapek, sałatek i dań obiadowych.
W praktyce zimowa uprawa pod osłonami obejmuje przede wszystkim sałaty, roszponkę, szpinak, rukolę, jarmuż, cebulę na szczypior, natkę pietruszki, koper, kolendrę czy niektóre odmiany rzodkiewki. Wiele zależy jednak od tego, czy szklarnia jest ogrzewana, czy nie. W ogrzewanej można pozwolić sobie na większą swobodę i dłuższy okres wzrostu. W nieogrzewanej uprawa jest bardziej zależna od pogody, ale nadal możliwa, jeśli wybierzemy odporne odmiany i zabezpieczymy rośliny dodatkowymi osłonami, np. agrowłókniną.
Czy można uprawiać rośliny w szklarni zimą i dlaczego warto
Głównym ograniczeniem nie zawsze jest sama temperatura, lecz także krótki dzień i mała ilość światła. Dlatego zimowa szklarnia najlepiej sprawdza się przy gatunkach odpornych, szybko regenerujących się i nie wymagających intensywnego nasłonecznienia. Wiele z nich nie tyle bujnie rośnie przez całą zimę, ile utrzymuje się w dobrej kondycji i pozwala na stopniowy zbiór liści.
Warto zdecydować się na taki sposób uprawy z kilku powodów. Po pierwsze, szklarnie chronią rośliny przed gwałtownym wiatrem, przemarzaniem gleby i nadmiarem opadów. Po drugie, pozwala lepiej wykorzystać przestrzeń ogrodu także poza głównym sezonem. Po trzecie, daje satysfakcję z własnych, świeżych plonów w czasie, gdy większość warzyw kupujemy w sklepach. Nawet prosta szklarnia nieogrzewana zimą może stworzyć roślinom znacznie korzystniejsze warunki niż otwarta grządka.
Szklarnia ogrzewana vs nieogrzewana – co wybrać na zimowe miesiące
Szklarnia nieogrzewana jest tańsza w utrzymaniu i wystarczająca do uprawy wielu odpornych warzyw liściowych. Sprawdzi się wtedy, gdy zależy nam na prostym przedłużeniu sezonu, ochronie roślin przed śniegiem i wiatrem oraz zbiorze gatunków, które naturalnie dobrze znoszą chłód. Trzeba jednak liczyć się z tym, że podczas silnych mrozów wzrost roślin może niemal całkowicie się zatrzymać.
Z kolei ogrzewanie szklarni ogrodowej zimą daje większą kontrolę nad warunkami i pozwala uprawiać szerszą grupę roślin. Może to być ogrzewanie elektryczne, grzewcze kable do podłoża, piecyk, mata grzewcza albo rozwiązania bardziej naturalne, np. kompostujące podłoże wytwarzające ciepło. Trzeba jednak pamiętać, że ogrzewanie oznacza wyższe koszty, dlatego najlepiej dobrze przemyśleć, czy rzeczywiście jest potrzebne. Dla większości przydomowych upraw wystarczy szklarnia nieogrzewana, uzupełniona o agrowłókninę, ściółkę i rozsądny dobór gatunków.
Mrozoodporne warzywa, które idealnie zniosą zimę w szklarni
Jeśli zastanawiasz się, jakie warzywa znoszą mróz w szklarni, warto zacząć od gatunków liściowych. Do najbardziej odpornych należą roszponka, szpinak zimowy, jarmuż, rukola, niektóre odmiany sałaty, mizuna, musztardowiec, rukiew wodna oraz szczypior. To właśnie one najlepiej radzą sobie w warunkach niższej temperatury i mogą przetrwać chłodniejsze miesiące pod osłonami. W szklarni można też uprawiać pietruszkę na natkę, cebulę na szczypior, czosnek na zielone pędy oraz wybrane odmiany rzodkiewki.
Dobrym wyborem są przede wszystkim rośliny mrozoodporne do szklarni, które nie potrzebują intensywnego wzrostu, aby nadawały się do zbioru. Przykładem jest sałata w szklarni zimą – najlepiej wybierać odmiany zimowe, masłowe lub liściowe, które można zrywać stopniowo. W przypadku silnych mrozów warto jednak przykryć grządki agrowłókniną albo niskim tunelem ustawionym wewnątrz szklarni. Taka podwójna osłona pozwala ograniczyć ryzyko przemarzania i lepiej stabilizuje temperaturę wokół roślin.
Warzywa, które z powodzeniem możesz sadzić w szklarni w zimie to:
- szpinak
- kapusta
- różne odmiany sałaty - dobrze sprawdzi się np. sałata masłowa
- roszponka
- rukola
- rzodkiewka
- marchew
- pietruszka
- cebula
- czosnek
- brokuły
- fasola
- jarmuż.
Jakie zioła można bez przeszkód hodować w szklarni zimą?
Zioła w szklarni zimą mogą rosnąć bardzo dobrze, pod warunkiem że wybierzemy gatunki tolerujące chłód. Najłatwiejsze w uprawie będą pietruszka naciowa, szczypiorek, mięta, tymianek, oregano, melisa, kolendra oraz koper. Część z nich zimą rośnie wolniej, ale nadal może dostarczać świeżych liści. Warto sadzić je w donicach lub skrzynkach, ponieważ łatwiej wtedy kontrolować wilgotność podłoża i w razie potrzeby przenieść rośliny w cieplejsze miejsce.
Nieco bardziej wymagające są bazylia, majeranek czy rozmaryn. Bazylia źle znosi chłód, dlatego zimą lepiej uprawiać ją w ogrzewanej szklarni albo na domowym parapecie. Rozmaryn natomiast lubi jasne, chłodne, ale nie przemarzające stanowiska, więc w szklarni może dobrze przezimować, jeśli temperatura nie spada zbyt mocno poniżej zera. Przy ziołach szczególnie ważne jest umiarkowane podlewanie – zimą nadmiar wody szkodzi im bardziej niż chwilowe przesuszenie.
Jak przygotować podłoże i szklarnię do sezonu zimowego?
Przygotowania warto zacząć jeszcze jesienią. Najpierw należy usunąć resztki roślin z poprzedniego sezonu, chore liście, stare podpory i chwasty. To ważne, ponieważ w pozostałościach organicznych mogą zimować patogeny oraz szkodniki. Następnie dobrze jest przekopać lub spulchnić ziemię, uzupełnić ją kompostem i wyrównać grządki. Podłoże w szklarni powinno być żyzne, przepuszczalne i niezbyt mokre, ponieważ zimą nadmiar wilgoci sprzyja gniciu korzeni.
Warto też umyć szyby lub panele szklarni, ponieważ zimą każdy promień światła ma znaczenie. Brudne osłony ograniczają dostęp słońca, a krótkie dni i tak są dla roślin dużym wyzwaniem. Przed rozpoczęciem zimowej uprawy dobrze jest sprawdzić szczelność konstrukcji, drzwi, okienek i połączeń. Jeśli planujesz co siać w szklarni w listopadzie i grudniu, przygotuj wcześniej stanowiska pod warzywa liściowe, zioła i rośliny na młode listki. W tym czasie można wysiewać m.in. roszponkę, szpinak, rukolę, sałaty zimowe, koper czy rzodkiewkę, choć efekty będą zależne od temperatury i światła.
Podlewanie i wentylacja szklarni w czasie mrozów – o czym pamiętać
Zimą rośliny potrzebują znacznie mniej wody niż latem. Niższa temperatura, słabsze parowanie i wolniejszy wzrost sprawiają, że podłoże dłużej pozostaje wilgotne. Dlatego podlewanie powinno być ostrożne i rzadsze. Najlepiej robić to rano, w cieplejszej części dnia, używając odstanej wody o umiarkowanej temperaturze. Nie należy zalewać grządek, ponieważ mokre, zimne podłoże zwiększa ryzyko chorób grzybowych i gnicia korzeni.
Równie ważna jest wentylacja. Choć w czasie mrozów intuicyjnie chcemy szczelnie zamknąć szklarnię, całkowity brak wymiany powietrza może prowadzić do skraplania pary wodnej, rozwoju pleśni i osłabienia roślin. W słoneczne, bezwietrzne dni warto na krótko uchylić drzwi lub okno, aby usunąć nadmiar wilgoci. Trzeba jednak robić to rozsądnie, unikając przeciągów i nagłego wychłodzenia wnętrza. Dobra wentylacja to jeden z najważniejszych elementów udanej zimowej uprawy pod osłonami.
Kiedy i jak zbierać zimowe plony ze szklarni
Zbiory zimowe są zwykle bardziej rozłożone w czasie niż letnie. Rośliny rosną wolniej, dlatego najlepiej zbierać je stopniowo, bez wyrywania całych okazów, jeśli nie jest to konieczne. W przypadku sałaty, rukoli, roszponki, szpinaku czy jarmużu warto obrywać zewnętrzne liście, pozostawiając środek rośliny do dalszego wzrostu. Dzięki temu jedna roślina może plonować przez dłuższy czas, nawet jeśli tempo przyrostu jest niewielkie.
Najlepiej zbierać plony w cieplejszej części dnia, gdy liście nie są zmarznięte. Nie powinno się zrywać roślin tuż po silnym przymrozku, ponieważ wtedy są bardziej kruche i podatne na uszkodzenia. Przy planowaniu zbiorów pomocny będzie kalendarz siewu w szklarni, który pozwala rozłożyć wysiewy tak, aby kolejne partie warzyw dojrzewały stopniowo. Dzięki temu szklarnia może dostarczać świeżych dodatków do kuchni przez całą zimę, a nie tylko jednorazowo po pierwszym udanym wysiewie.
Warunki panujące wewnątrz szklarni ogrodowej, przede wszystkim odpowiednia temperatura, umożliwiają uprawę warzyw, ziół oraz roślin ozdobnych nawet zimą. Dzięki temu możesz korzystać ze świeżych plonów przez cały rok! Do uprawy w szklarni warto wybierać warzywa odporne na niskie temperatury, szczególnie gdy nie jest ona ogrzewana. Wybór odpowiednich roślin, dbałość o mikroklimat i regularna troska o warunki wzrostu z pewnością przełożą się na udane zimowe uprawy.
Wpisy, które mogą Cię zainteresować:
- Ogród zimowy całoroczny — wskazówki, porady, inspiracje
- Jak i czym zabezpieczyć drewniane meble ogrodowe?
Autor: Paula Mazelanik